15.3.19

Το έθιμο του Μάρτη!




Από την 1η ως τις 31 του Μάρτη, συνηθίζεται να φοριέται 
στον καρπό του χεριού ένα βραχιολάκι, φτιαγμένο από 
στριμμένη άσπρη και κόκκινη κλωστή, τον «Μάρτη» ή 
«Μαρτιά». Σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση, ο «Μάρτης» 
φοριέται κυρίως από τα παιδιά για να προστατεύει τα 
πρόσωπά του από τον πρώτο ήλιο της Άνοιξης, για να μην

 καούν.

Ο "Μάρτης" φτιάχνεται την τελευταία ημέρα του 
Φεβρουαρίου και φοριέται είτε σαν δαχτυλίδι στα 
δάχτυλα, είτε στον καρπό του χεριού σαν βραχιόλι. 
Καμμιά φορά φοριέται ακόμα και στο μεγάλο δάχτυλο του 
ποδιού, ώστε να μην σκοντάφτει ο κατοχός του.

"Μάρτη" δεν φορούσαν μόνο οι άνθρωποι. Σε κάποιες 
περιοχές της χώρας κρεμούσαν την κλωστή όλη τη νύχτα 
στα κλαδιά μιας τριανταφυλλιάς για να χαρίσουν 
ανθοφορία, ενώ σε άλλες περιοχές την έβαζαν γύρω από
 τις στάμνες για να προστατέψουν το νερό από τον ήλιο 
και να το διατηρήσουν κρύο. Σε άλλες περιοχές το 
φορούσαν μέχρι να φανούν τα πρώτα χελιδόνια, οπότε 
και το άφηναν πάνω σε τριανταφυλλιές, ώστε να τον 
πάρουν τα πουλιά για να χτίσουν τη φωλιά τους. Αλλού 
πάλι το φορούν ως την Ανάσταση, οπότε και το δένουν 
στις λαμπάδες της Λαμπρής για να καεί μαζί του.





Ο «Μάρτης» ή «Μαρτιά» είναι ένα παμπάλαιο έθιμο 
εξαπλωμένο σε όλα τα βαλκάνια, λόγω της υιοθέτησής 
του από τους Βυζαντινούς, οι οποίοι και το διατήρησαν. 

Πιστεύεται ότι έχει τις ρίζες του στην Αρχαία Ελλάδα, και 
συγκεκριμένα στα Ελευσίνια Μυστήρια, επειδή οι μύστες 
των Ελευσίνιων Μυστηρίων συνήθιζαν να δένουν μια 
κλωστή, την «Κρόκη», στο δεξί τους χέρι και το αριστερό 
τους πόδι.

Φτιάξαμε κι εμείς τους δικούς μας Μάρτες!



13.3.19

Η κυρά Σαρακοστή!

   Το έθιμο της κυρα-Σαρακοστής λειτουργούσε ως ένα ιδιότυπο ημερολόγιο, που μετρούσε τις εβδομάδες της Σαρακοστής.


  Η κυρα-Σαρακοστή απεικονιζόταν ως μία γυναίκα με σταυρωμένα τα χέρια της, λόγω της προσευχής, χωρίς στόμα, λόγω νηστείας και με επτά πόδια, που αναπαριστούσαν τις επτά εβδομάδες της μεγάλης Σαρακοστής. Κάθε Σάββατο έκοβαν ένα πόδι και με αυτόν τον τρόπο ήξεραν πόσες εβδομάδες νηστείας, απέμεναν μέχρι το Πάσχα. 


   Το Μεγάλο Σάββατο έκοβαν και το τελευταίο πόδι. Αυτό το κομμάτι (του έβδομου ποδιού) το δίπλωναν καλά και το έκρυβαν σε ένα ξερό σύκο. Τοποθετούσαν το σύκο αυτό μαζί με άλλα και όποιος το έβρισκε, θεωρούσε ότι θα του φέρει γούρι.

  Σε πολλά μέρη της Ελλάδας έφτιαχναν την κυρα-Σαρακοστή από ζυμάρι, χρησιμοποιώντας αλεύρι, αλάτι και νερό!


11.3.19

Τα έθιμα της Καθαράς Δευτέρας

Η Καθαρά Δευτέρα σηματοδοτεί την έναρξη της Σαρακοστής για την ορθόδοξη εκκλησία. και το τέλος των Απόκρεω, της κραιπάλης και της κρεοφαγίας. Οι επόμενες 48 ημέρες για την ακρίβεια που ακολουθούν μέχρι την ημέρα του Πάσχα, είναι ημέρες νηστείας και κάθαρσης της ψυχής και του σώματος εξού και ο χαρακτηρισμός «Καθαρά». 

Ορισμένα από τα πλέον χαρακτηριστικά έθιμα της ημέρας αυτής, είναι τα εξής:

Το Γαϊτανάκι



   Αποτελεί ένα από τα ελάχιστα αποκριάτικα εθιμικά δρώμενα τοπικής προέλευσης που διατηρήθηκαν μέχρι σήμερα. Είναι κυρίως χορευτικό δρώμενο και τελείται με τα υπόλοιπα δρώμενα που έφεραν μαζί τους οι πρόσφυγες της Μικράς Ασίας.

   Χορεύεται από έξι ζευγάρια χορευτών, γύρω από ένα μεγάλο στύλο που τον στηρίζει ένα μέλος της ομάδας. Στην κορυφή του στύλου είναι πιασμένες αρκετές πολύχρωμες κορδέλες, που είναι μακριές. Κάθε κορδέλα (γαϊτάνι) την κρατάει ένας χορευτής και τραγουδώντας κάποιο τραγούδι γυρνάει γύρω γύρω.





   Ο ένας χορευτής περνάει τη μια φορά μέσα και την άλλη από έξω από τον άλλον και έτσι οι κορδέλες πλέκονται πολύχρωμες πάνω στο κοντάρι δημιουργώντας διάφορα χρωματιστά σχέδια. Παραλλαγές Αυτό το έθιμο αναφέρεται και σε περιοχές όπως η Θεσσαλία, όπου την ομάδα πλαισίωναν και διάφορα άλλα εθιμικά πρόσωπα όπως ο Γκαραγκιόζης, το Γκαραγκιοζόπουλο, οι Κλέφτες κ.ά. με ανάλογη μεταμφίεση.





Ο Αλευροπόλεμος στο Γαλαξίδι



Ο Αλευροπόλεμος στο Γαλαξίδι, είναι ένα έθιμο που διατηρείται από το 1801. Εκείνα τα χρόνια, παρόλο που το Γαλαξίδι τελούσε υπό την τουρκική κατοχή, όλοι οι κάτοικοι περίμεναν τις Αποκριές για να διασκεδάσουν και να χορέψουν σε κύκλους. Ένας κύκλος για τις γυναίκες, ένας για τους άντρες. Φορούσαν μάσκες ή απλώς έβαφαν τα πρόσωπά τους με κάρβουνο. Στη συνέχεια προστέθηκε το αλεύρι, το λουλάκι, το βερνίκι των παπουτσιών και η ώχρα.



Το έθιμο λέγεται ότι έχει τις ρίζες του στη Σικελία, όπου οι ναυτικοί και έμποροι Γαλαξιδιώτες βρέθηκαν σε παρόμοια τοπικά λαϊκά γλέντια και τα μετέφεραν στον τόπο τους. Όμως, όλη αυτή η γιορτή παραπέμπει και σε διονυσιακές τελετές, αφού συνοδεύεται από την κατανάλωση άφθονου φαγητού και κρασιού. Χαρακτηριστικό του κεφιού της ημέρας είναι η έντονη παρουσία μουσικών οργάνων και συγκεκριμένα: νταούλια, καραμούζες, τύμπανα, και κουδούνες.


Το πέταγμα του αετού



   Ο χαρταετός πετάει  για πρώτη φορά γύρω στο 200 π.Χ στην Κίνα και τη Μαλαισία. Εκεί κατασκευάζονται οι πρώτοι χαρταετοί από μετάξι και μπαμπού και μάλιστα με τη μορφή που έχουν ως επί το πλείστον μέχρι σήμερα στις χώρες αυτές,  η οποία δεν είναι άλλη από τη μορφή του δράκου.

   Τον 15ο αιώνα, οι Ευρωπαίοι εξερευνητές που ταξιδεύουν στις χώρες της Ασίας φέρνουν τους χαρταετούς στην γηραιά ήπειρο, όπου κατά τους δυο Παγκόσμιους πολέμους χρησιμοποιούνται ως συσκευές παρατήρησης.

Στην χώρα μας, πέρα από την κλασσίκη ονομασία χαρταετός, στη Θράκη τον λένε και πετάκι, ενώ στα Επτάνησα και φύσουνα.


Φαγητά



   Το πιάτο της ημέρας περιλαμβάνει νηστίσιμα, ως αποτοξίνωση από το πλούσιο φαγοπότι της Αποκριάς. Χαλβάς, ταραμάς, ελιές, πίκλες, θαλασσινά, φασολάδα, βρίσκονται στην ημερήσια διάταξη. Τα νηστίσιμα συνοδεύονται από τη λαγάνα, ένα είδος άρτου χωρίς προζύμι, με ελλειπτικό σχήμα και πεπλατυσμένος για να ψήνεται εύκολα.

7.3.19

Κάρολος Κουν



   Ο Κάρολος Κουν γεννήθηκε στην Προύσα της Μικράς Ασίας στις 13 Σεπτεμβρίου 1908. Φοίτησε στη Ροβέρτειο Σχολή της Κωνσταντινούπολης και σπούδασε αισθητική στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης.

   Το 1942 ίδρυσε το Θέατρο Τέχνης όπου και ανέβασε ΊψενΤζορτζ Μπέρναρντ ΣωΠιραντέλλο και μετά την απελευθέρωση για πρώτη φορά στην Ελλάδα ΛόρκαΤένεσι ΟυίλιαμςΜίλερ κ.ά. 

   Το 1959 ανέβασε τους Όρνιθες του Αριστοφάνη, παράσταση που θεωρήθηκε σκανδαλώδης λόγω της πρωτοποριακής της μορφής. Πραγματοποίησε περιοδείες σε χώρες του εξωτερικού κι έλαβε μέρος σε διεθνή φεστιβάλ, κυρίως με παραστάσεις αρχαίου δράματος.
   
   Επίσης το ίδιο έτος (1942) ίδρυσε τη Δραματική Σχολή του θεάτρου του, στην οποία μαθήτευσαν οι σημαντικότεροι σκηνοθέτες και ηθοποιοί της μεταπολεμικής γενιάς.


«Το «Θέατρο Τέχνης» ιδρύθηκε το 1942 στην αρχή της Γερμανικής κατοχής. Η ανάγκη για ένα τέτοιο νέο θέατρο, ένα θέατρο συνόλου, είχε ωριμάσει μέσα μου πολύ πριν, τον καιρό που ιδρύθηκε η ημι-επαγγελματική «Λαϊκή Σκηνή». Η εποχή της κατοχής ήταν μια συναισθηματικά, πλούσια εποχή. Έπαιρνες και έδινες πολλά. Μας ζώνανε κίνδυνοι, στερήσεις, βία και τρομοκρατία. Γι’αυτό σαν άνθρωποι αισθανόμασταν την ανάγκη πίστης, εμπιστοσύνης, συναδέλφωσης, έξαρσης και θυσίας.»




Το 1984 το ελληνικό κράτος παραχώρησε έναν χώρο στην Πλάκα, για την ανέγερση του θεάτρου Κ. Κουν.
Προς τιμήν του θεσμοθετήθηκε το Βραβείο Κάρολος Κουν.




Το ελληνικό κοινό, χάρη στον Κουν, γνώρισε τα σύγχρονα ξένα θεατρικά ρεύματα, το θέατρο του «Παραλόγου», Ιονέσκο, Μαξ Φρις, Μπέκετ, Άλμπυ, Βάις, Πίντερ, Αραμπάλ, ενώ επανήλθε συχνά στους Ουίλλιαμς, Τσέχωφ, Μπρεχτ, Σαίξπηρ

   Πρόβαλε το ελληνικό έργο μέσα από τον Βυζάντιο, Κορομηλά, Καπετανάκη, Ξενόπουλο και δημιούργησε νέους συγγραφείς: τον Καμπανέλλη, την Αναγνωστάκη, τον Κεχαΐδη, τον Σκούρτη, τον Μουρσελλά, τον Αρμένη.



Η προτομή βρίσκεται στην είσοδο του Θεάτρου Τέχνης, εντός της στοάς. Αναπαριστά τον Κάρολο Κουν σε ώριμη ηλικία, με το κεφάλι ελαφρά στραμμένο και ένα ελαφρό μειδίαμα.

Αρχικές πηγές εδώ κι εδώ!

6.3.19

Καραγκιόζης κατά της σωματικής τιμωρίας!

ΝΑΙ στην επικοινωνία - ΟΧΙ στη λεκτική βία (2)

ΝΑΙ στην επικοινωνία - ΟΧΙ στη λεκτική βία (1)